{"id":18968,"date":"2021-06-16T12:35:00","date_gmt":"2021-06-16T10:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php\/2021\/06\/16\/wspolczesny-salafizm-jedna-ideologia-wiele-grup-4\/"},"modified":"2026-11-12T03:26:13","modified_gmt":"2026-11-12T02:26:13","slug":"wspolczesny-salafizm-jedna-ideologia-wiele-grup-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/islampolska.pl\/?p=18968","title":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesny Salafizm: jedna ideologia, wiele grup"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie poj\u0119cia 'salafizm’ jest niejednoznaczne, a wielu salafit\u00f3w ma problem z wyt\u0142umaczeniem na czym polega, bo samo przestrzeganie Koranu i sunny staje si\u0119 problematyczn\u0105 definicj\u0105, sugeruj\u0105c\u0105 \u017ce inni muzu\u0142manie tego nie robi\u0105.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, z powodu braku sp\u00f3jno\u015bci tego terminu, salafizm, w jego szerszej iteracji, jest uznawany przez wszystkich muzu\u0142man\u00f3w, poniewa\u017c uniwersalnym idea\u0142em islamu jest na\u015bladowanie Proroka i wczesnych spo\u0142eczno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skich ( al-salaf al-salih ). Sam termin 'salafizm’ oznacza autentyczno\u015b\u0107 i prawowito\u015b\u0107, ka\u017cdy muzu\u0142manin jest salafitem – praktykuj\u0105c islam jest zobowi\u0105zany pod\u0105\u017ca\u0107 za Prorokiem i jego Towarzyszami.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym, niesalaficy muzu\u0142manie, odrzucaj\u0105 ich ekskluzywne twierdzenie o wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 co do tego terminu, poniewa\u017c niesalafici s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwolennikami al-salaf al-salih. Chocia\u017c sami salafici nie podali powszechnie akceptowanej definicji tego nurtu, uczeni i obserwatorzy r\u00f3wnie\u017c mieli problem z okre\u015bleniem, co to s\u0142owo oznacza – i odpowiedzie\u0107 na pytanie, kto lub jaka grupa muzu\u0142man\u00f3w kwalifikuje si\u0119 jako salafici. Do tej pory sprawa jest nierozstrzygni\u0119ta.<\/p>\n

W ostatnich latach, a zw\u0142aszcza po incydencie z 11 wrze\u015bnia, wielu ludzi zaje\u0142o si\u0119 zg\u0142\u0119bianiem wsp\u00f3\u0142czesnego salafizmu. Mo\u017cna \u015bmia\u0142o przyzna\u0107, \u017ce zachodnim pisarzom i mediom nie uda\u0142o si\u0119 przedstawi\u0107 precyzyjnego opisu i analizy tej ideologii, podczas gdy niekt\u00f3re artyku\u0142y opiera\u0142y si\u0119 na zwyk\u0142ych za\u0142o\u017ceniach. Wbrew ich zarzutom, salafizm nie jest ani obcy islamowi, ani nie jest dewiacj\u0105 religii. Salafizm jest tylko jednym z wielu manifestacji islamu, takich jak sufizm, czy rozga\u0142\u0119zie\u0144 tradycyjnego islamu sunickiego, b\u0105d\u017a szyickiego.<\/p>\n

Salafizm i mazhaby<\/h2>\n

Salafizm nie jest ruchem, ani organizacj\u0105 z hierarchi\u0105, ani nie dzia\u0142a pod przyw\u00f3dztwem jednego lidera w wysoce zorganizowanej organizacji.<\/p>\n

Salafizm nie jest te\u017c szko\u0142\u0105 my\u015bli, jak istniej\u0105ce sunnickie szko\u0142y fiqh (szko\u0142a Hanbali, Hanafi, Shafi\u2019i i Maliki).<\/p>\n

B\u0142\u0119dnym przekonaniem jest, \u017ce wszyscy salafici odrzucaj\u0105 cztery sunickie szko\u0142y fiqh (mazhaby). Prawd\u0105 jest, \u017ce wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z tych szk\u00f3\u0142. Wielu salafit\u00f3w akceptuje nauki wszystkich czterech mazhab\u00f3w, je\u015bli ich orzeczenia s\u0105 poparte jasnymi i autentycznymi dowodami z Koranu i sunny.<\/p>\n

Nie s\u0105 podzieleni w kwestii przynale\u017cno\u015bci do jednego z czterech uznanych mazhab\u00f3w. Na przyk\u0142ad, Ibn Taymiyyah pod\u0105\u017ca\u0142 za hanbalick\u0105 szko\u0142\u0105. Niekt\u00f3rzy jego uczniowie ( jak Ibn Kathir [zmar\u0142 1373) i al-Dzahabi (zmar\u0142 1348)] pod\u0105\u017cali za szafick\u0105 szko\u0142\u0105. Inni uczniowie, ( jak Ibn Abi al-Izz (zmar\u0142 1390) pod\u0105\u017ca\u0142 za hanafick\u0105 szko\u0142\u0105.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy salafici twierdz\u0105, \u017ce muzu\u0142manie nie musz\u0105 pod\u0105\u017ca\u0107 za jednym, konkretnym mazhabem, ale mog\u0105 to robi\u0107, je\u015bli czuj\u0105 tak\u0105 potrzeb\u0119.<\/p>\n

U\u017cywaj\u0105c okre\u015blenia „nie musz\u0105”, salafici maj\u0105 na my\u015bli, \u017ce pod\u0105\u017canie za jednym mazhabem nie jest grzechem.<\/p>\n

Je\u015bli jednak muzu\u0142manin zna si\u0119 na prawie islamskim, mo\u017ce pod\u0105\u017ca\u0107 za oboj\u0119tnie, kt\u00f3rym mazhabem i wybra\u0107 opini\u0119, kt\u00f3ra najbardziej mu odpowiada, ale je\u015bli nie jest ani dobrze zorientowany w prawie islamskim, ani \u015bwiadomy opinii uczonych, powinien szuka\u0107 odpowiednich wskaz\u00f3wek u uczonego.<\/p>\n

Dlatego wielu salafit\u00f3w wierzy w autorytet czterech imam\u00f3w.<\/p>\n

W swoich pismach salafici cytuj\u0105 imam\u00f3w madhab\u00f3w, takich jak Imam al-Shafi\u2019i (zm. 820) i Imam Malik (zm. 755), uznaj\u0105c ich za salaf\u00f3w.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, uczeni tacy jak: Ibn Taymiyyah i Ibn al Qayyim, kt\u00f3rych prace s\u0105 cz\u0119sto przytaczane przez wsp\u00f3\u0142czesnych salafit\u00f3w, i kt\u00f3rzy s\u0105 powszechnie akceptowani jako g\u0142\u00f3wni zwolennicy salafizmu, cz\u0119sto cytowali i popierali wiele pogl\u0105d\u00f3w Abu Hanifa (zm. 767).<\/p>\n

A jednak niekt\u00f3rzy salafici nie zach\u0119caj\u0105 innych do pod\u0105\u017cania za naukami konkretnego, jednego mazhabu.<\/p>\n

Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 salafit\u00f3w, zw\u0142aszcza saudyjskich wahabit\u00f3w, to wyznawcy mazhabu hanbalickiego.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesny salafizm oznacza religijn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 lub tendencj\u0119 do zbioru idei i to\u017csamo\u015bci. To\u017csamo\u015b\u0107 w tym przypadku oznacza system wierze\u0144 (ideologi\u0119), kt\u00f3ry odzwierciedla moralne, spo\u0142eczne i polityczne interesy oraz zobowi\u0105zania salafit\u00f3w i stanowi ich ideologi\u0119 dotycz\u0105c\u0105 tego, jak \u015bwiat i jego system powinien dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n

Ten system wierze\u0144 opiera si\u0119 na czystym, nierozcie\u0144czonym nauczaniu Koranu, sunny Proroka i praktykach al-salaf al-salih.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci salafizm nie jest nowym, doktrynalnym zjawiskiem, ale takim kt\u00f3re ma swoje korzenie we wczesnych debatach teologicznych i prawnych.<\/p>\n

Jego podstawowym twierdzeniem jest to, \u017ce legitymizacja, czy to w sferze religijnej, spo\u0142ecznej czy politycznej, musi by\u0107 wyra\u017anie wywiedziona ze \u017ar\u00f3de\u0142 religijnych i wczesnych precedens\u00f3w islamskich.<\/p>\n

Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy salafitami a niesalafitami?<\/h3>\n

Mimo, \u017ce mo\u017cna si\u0119 o to spiera\u0107, salafizm to system wierze\u0144 oparty na oryginalnych \u017ar\u00f3d\u0142ach, czyli g\u0142\u00f3wny nurt islamu.<\/p>\n

Jaka jest zatem podstawowa r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy muzu\u0142maninem salafit\u0105 a muzu\u0142maninem nieuto\u017casamiaj\u0105cym si\u0119 z salafizmem?<\/p>\n

Pytanie nie mo\u017ce da\u0107 jednoznacznych wyja\u015bnie\u0144 ze wzgl\u0119du na niejednoznaczno\u015b\u0107 terminu \u201esalafizm\u201d i z\u0142o\u017cony charakter zjawiska.<\/p>\n

Istotna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy salafit\u0105 a nie-salafit\u0105 nie polega na przestrzeganiu Koranu, Sunny i Salaf\u00f3w \u2013 punkty stanowi\u0105 fundamentalne i najwa\u017cniejsze idea\u0142y ideologii salafickiej \u2013 ale na tym, jak definuje si\u0119 przynale\u017cno\u015b\u0107 i jak przek\u0142ada si\u0119 to na codzienne \u017cycie.<\/p>\n

Innymi s\u0142owy, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy salafitami a niesalafitami polega na interpretacji, rozumieniu tekst\u00f3w religijnych, metodologii i podej\u015bciu.
\n
\nJak zauwa\u017ca Joas Wagemakers: \u201eta \u015bcis\u0142o\u015b\u0107 i metodologia, z jak\u0105 salafici staraj\u0105 si\u0119 sprosta\u0107 standardom wyznaczonym przez salaf\u00f3w, oraz ich ch\u0119\u0107 dostosowania swoich nauk i przekona\u0144 by osi\u0105gn\u0105\u0107 ten cel\u2026 odr\u00f3\u017cnia ich od innych sunnickich muzu\u0142man\u00f3w.<\/p>\n

Ponadto fakt, \u017ce jest to ruch niejednorodny, obejmuj\u0105cy wiele punkt\u00f3w widzenia, utrudnia zdefiniowanie salafizmu i okre\u015blenie, kim s\u0105 salafici.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w ruchu salafickim<\/h3>\n

Salafici sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cnych subkultur i punkt\u00f3w widzenia \u2013 od umiarkowanych do skrajnych i od kwietystycznych, przez aktywist\u00f3w politycznych, po d\u017cihadystyczne (lub pro-przemoc).<\/p>\n

Podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 salafit\u00f3w jest jednomy\u015blna w sprawach aqidah (teologii), s\u0105 oni podzieleni w kwestiach orzecznictwa i podej\u015bcia do polityki…<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, Tariq Abdel Haleem przedstawia osiem grup wsp\u00f3\u0142czesnych salafit\u00f3w.<\/p>\n

Quintan Wiktorowicz pisze, \u017ce salafici dziel\u0105 si\u0119 zasadniczo na trzy grupy: puryst\u00f3w, politicos (politycznych) i d\u017cihadyst\u00f3w.<\/p>\n

Pury\u015bci, przekonuj\u0105, skupiaj\u0105 si\u0119 na oczyszczeniu wiary poprzez edukacj\u0119 i propagowanie swoich warto\u015bci, podczas gdy politicos podkre\u015blaj\u0105 zastosowanie salafickiego credo na arenie politycznej, a d\u017cihady\u015bci przyjmuj\u0105 bojowe podej\u015bcie i argumentuj\u0105, \u017ce obecny kontekst wzywa do przemocy i rewolucji.<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku kategorii wytyczonych przez Wiktorowicza, Omayma Abdel Latiff uwa\u017ca, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie istniej\u0105 tylko trzy g\u0142\u00f3wne nurty salafizmu:<\/p>\n

1) al-salafiyyah al-ilmiyyah, lub uczniowie wiedzy salafizmu, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 studiowaniem \u015awi\u0119tego Koranu i islamskiego orzecznictwa;<\/p>\n

2) al-salafiyyah al-harakiyyah, aktywi\u015bci salafici, kt\u00f3ry opisuje zar\u00f3wno aktywne politycznie grupy salafickie, jak i te, kt\u00f3re nie s\u0105 aktywne politycznie, ale zajmuj\u0105 miejsce w sferze publicznej poprzez dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 oraz sieci wsparcia spo\u0142ecznego i instytut\u00f3w edukacji religijnej (do tego nurtu zalicza si\u0119 tak\u017ce al-salafiyyah al-islahiyyah, czyli reformistyczny salafizm).<\/p>\n

3) al-salafiyyah al-jihadiyyah, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 wdra\u017caniem „d\u017cihadu”.<\/p>\n

Podobnie Samir Amghar zauwa\u017ca, \u017ce salafizm w Europie dzieli si\u0119 na trzy nurty.<\/p>\n

Pierwszym z nich jest \u201erewolucyjny salafizm\u201d, kt\u00f3ry umieszcza \u201ed\u017cihad\u201d w sercu wierze\u0144 religijnych.<\/p>\n

Drugi to \u201epredykatywny salafizm\u201d, kt\u00f3ry opiera swoje dzia\u0142ania na kaznodziejstwie i naukach religijnych.<\/p>\n

Ostatni to „polityczny salafizm”, kt\u00f3ra organizuje swoje dzia\u0142ania wok\u00f3\u0142 logiki politycznej.<\/p>\n

Ka\u017cdy z tych nurt\u00f3w, jak przekonuje Amghar, utrzymuje okre\u015blone relacje ze spo\u0142ecze\u0144stwami europejskimi, muzu\u0142ma\u0144skimi oraz tymi po \u015brodku, mieszaj\u0105c swoje przekonania.<\/p>\n

\n

Bernard Haykel wyr\u00f3\u017cnia trzy grupy salafit\u00f3w pod wzgl\u0119dem zaanga\u017cowania politycznego:<\/p>\n

1) „Salafi Jihadi”<\/p>\n

jak ci z organizacji Al-Kaida, kt\u00f3rzy wzywaj\u0105 do brutalnych dzia\u0142a\u0144 przeciwko swoim przeciwnikom i obecnym przyw\u00f3dcom politycznym;<\/p>\n

2) \u201cSalafi Harakis”<\/p>\n

kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 si\u0119 za pokojowym aktywizmem politycznym<\/p>\n

3) „Scholastyczny salafizm – al-salafiyyah al-ilmiyyah ”<\/p>\n

kt\u00f3rzy przyjmuj\u0105 kwietystyczne podej\u015bcie i bardziej tradycyjny pogl\u0105d, argumentuj\u0105c, \u017ce wszelkie formy jawnej organizacji politycznej, dzia\u0142ania i przemocy s\u0105 zabronione.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne grupy i frakcje salafickie nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do podanych kategorii, kt\u00f3re nie wyczerpuj\u0105 tematu.<\/p>\n

Co ciekawe, osoba mo\u017ce by\u0107 salafitem i przyj\u0105\u0107 metodologi\u0119 salafick\u0105, nie b\u0119d\u0105c powi\u0105zan\u0105 z \u017cadn\u0105 z wy\u017cej podan\u0105 grup\u0105.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy muzu\u0142manie r\u00f3wnie\u017c przyjmuj\u0105 salaficki spos\u00f3b my\u015blenia w niekt\u00f3rych sprawach, przez co momentami mog\u0105 by\u0107 uto\u017csamiani z salafizmem, chocia\u017c sami si\u0119 tak nie okre\u015blaj\u0105.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego salafizmu, te kategorie i grupy czasami nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, wiele z wymienionych powy\u017cej ugrupowa\u0144 lub etykietek uwa\u017canych jest za szydercze i dlatego s\u0105 one od razu odrzucane przez salafit\u00f3w.<\/p>\n

Wspomniane kategorie s\u0105 w najlepszym razie p\u0142ynnymi i przybli\u017conymi problemami, kt\u00f3re dziel\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych salafit\u00f3w.<\/p>\n

Jednak etykiety s\u0105 znacznie bardziej zniuansowane ni\u017c kategorie u\u017cywane obecnie przez zachodnich polityk\u00f3w, analityk\u00f3w i organy \u015bcigania do omawiania establishmentu salafit\u00f3w, d\u017cihadyst\u00f3w i tych pomi\u0119dzy.<\/p>\n

Wszystkie te salafickie grupy odnosz\u0105 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych religijnych uczonych i tekst\u00f3w, aby uzyska\u0107 legitymacj\u0119 i przewodnictwo intelektualne. Interpretacje te maj\u0105 nast\u0119pnie g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na zachowania polityczne, spo\u0142eczne i gospodarcze ich wyznawc\u00f3w.<\/p>\n

Nieporozumienia i spory w tych grupach s\u0105 bardzo widoczne.<\/p>\n

Czy \u201edobry\u201d muzu\u0142manin mo\u017ce s\u0142ucha\u0107 muzyki?<\/p>\n

Czy \u201edobry\u201d muzu\u0142manin powinien powstrzyma\u0107 si\u0119 od kupowania izraelskich towar\u00f3w i produkt\u00f3w?<\/p>\n

Czy to jest dopuszczalne, aby \u201edobry\u201d muzu\u0142manin walczy\u0142 o obalenie muzu\u0142ma\u0144skiego rz\u0105du, kt\u00f3ry nie zezwala na wprowadzenie pe\u0142nego szariatu?<\/p>\n

Ka\u017cdy salaficki podzbi\u00f3r dostarcza wyznawcom r\u00f3\u017cnych odpowiedzi i uzasadnie\u0144 religijnych na te i inne pytania, ale kategoryzacja dostarcza jedynie przybli\u017conej topografii terenu salafickiego, aby pom\u00f3c obserwatorom m\u00f3wi\u0107 w bardziej zniuansowanych terminach na temat ideologicznych trend\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego salafizmu.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o i bibliografia w linku poni\u017cej:<\/p>\n

Autor: Mohamed Bin Ali<\/p>\n

Modern Salafism: One Ideology, Many Movements<\/a><\/p><\/blockquote>\n