Imam Ibn Hazm al-Zahiri<\/p>\n
Kiedy uczestniczysz w spotkaniu wiedzy, zachowuj si\u0119 wy\u0142\u0105cznie jak kto\u015b, kto pragnie powi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 i zdoby\u0107 wi\u0119ksz\u0105 nagrod\u0119 od Boga. Nie zachowuj si\u0119 jak osoba, kt\u00f3ra uwa\u017ca, \u017ce ju\u017c wszystko posiada, a przysz\u0142a jedynie po to, aby znale\u017a\u0107 czyje\u015b b\u0142\u0119dy, krytykowa\u0107 albo wyszukiwa\u0107 ciekawostki, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie rozpowszechnia\u0107. Tak post\u0119puj\u0105 ludzie ma\u0142ego charakteru, kt\u00f3rzy nigdy nie osi\u0105gaj\u0105 prawdziwej korzy\u015bci z nauki.<\/p>\n
Je\u017celi przychodzisz z dobrymi intencjami, zawsze osi\u0105gniesz najlepsze rezultaty. Je\u015bli jednak twoja intencja jest inna, pozostanie w domu by\u0142oby mniej m\u0119cz\u0105ce dla twojego cia\u0142a, bardziej zgodne z dobrymi manierami i korzystniejsze dla twojego \u017cycia religijnego.<\/p>\n
Je\u017celi uczestniczysz w takim spotkaniu z w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0105, powiniene\u015b przyj\u0105\u0107 jedn\u0105 z trzech postaw i nie ma czwartej:<\/p>\n
Po pierwsze:<\/strong> mo\u017cesz milcze\u0107, poniewa\u017c czego\u015b nie wiesz. W ten spos\u00f3b otrzymasz nagrod\u0119 za swoj\u0105 dobr\u0105 intencj\u0119 przyj\u015bcia na spotkanie, uznanie za pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, szacunek za swoje zachowanie oraz sympati\u0119 os\u00f3b, z kt\u00f3rymi przebywasz.<\/p>\n Po drugie:<\/strong> je\u015bli nie wybierzesz milczenia, zadawaj pytania tak, jak robi to osoba, kt\u00f3ra naprawd\u0119 chce si\u0119 nauczy\u0107. Wtedy opr\u00f3cz wcze\u015bniej wymienionych korzy\u015bci otrzymasz jeszcze jedn\u0105: powi\u0119kszysz swoj\u0105 wiedz\u0119.<\/p>\n Cech\u0105 pyta\u0144 zadawanych przez osob\u0119 pragn\u0105c\u0105 si\u0119 nauczy\u0107 jest to, \u017ce pyta ona tylko o rzeczy, kt\u00f3rych nie rozumie lub kt\u00f3rych nie wie, a nie o to, co ju\u017c zna.<\/strong> Pytanie o rzeczy, kt\u00f3re samemu ju\u017c si\u0119 wie, jest oznak\u0105 braku rozs\u0105dku i s\u0142abo\u015bci umys\u0142u. Jest jedynie pust\u0105 rozmow\u0105 i strat\u0105 czasu, zar\u00f3wno w\u0142asnego, jak i innych.<\/p>\n Takie zachowanie wywo\u0142uje jedynie niech\u0119\u0107 ludzi i prowadzi do bezwarto\u015bciowej dyskusji. Nie traktuj wi\u0119c nauki jak zabawy! Jest to z\u0142a cecha.<\/p>\n Je\u017celi osoba, kt\u00f3r\u0105 pytasz, udzieli ci satysfakcjonuj\u0105cej odpowiedzi, zako\u0144cz pytania. Je\u015bli odpowied\u017a nie b\u0119dzie jasna albo jej nie zrozumiesz, powiedz: \u201eNie rozumiem\u201d i popro\u015b o dok\u0142adniejsze wyja\u015bnienie.<\/p>\n Je\u017celi mimo tego nie wyja\u015bni sprawy lepiej, zamilknie albo jedynie powt\u00f3rzy to samo bez dodania nowych informacji, r\u00f3wnie\u017c zamilknij. W przeciwnym razie sprowadzisz na siebie jedynie k\u0142opoty i niech\u0119\u0107 innych, a nie zdob\u0119dziesz upragnionego zrozumienia.<\/p>\n Po trzecie: <\/strong>mo\u017cesz odpowiedzie\u0107 jak uczony, czyli przedstawi\u0107 odpowied\u017a, kt\u00f3ra jasno obala przedstawione argumenty.<\/p>\n Je\u017celi jednak nie jeste\u015b w stanie odpowiedzie\u0107 w taki spos\u00f3b, a jedynie powtarzasz swoje s\u0142owa albo u\u017cywasz argument\u00f3w, kt\u00f3rych druga osoba nie uzna za przekonuj\u0105ce, nie nalegaj. Powtarzanie si\u0119 nie przyniesie ci dodatkowej wiedzy ani korzy\u015bci. Jedynie zirytujesz siebie i mo\u017cesz stworzy\u0107 wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy tob\u0105 a drug\u0105 osob\u0105, co mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje.<\/p>\n Strze\u017c si\u0119 pyta\u0144 zadawanych przez osob\u0119 uprzedzon\u0105 oraz odpowiedzi cz\u0142owieka, kt\u00f3ry chce jedynie pokaza\u0107 swoj\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 i koniecznie mie\u0107 racj\u0119, mimo \u017ce nie posiada wiedzy w danej sprawie.<\/p>\n Obie te postawy s\u0105 z\u0142e. \u015awiadcz\u0105 o braku pobo\u017cno\u015bci, zami\u0142owaniu do pustych rozm\u00f3w, s\u0142abo\u015bci charakteru i wielkiej pr\u00f3\u017cno\u015bci.<\/p>\n Powierzmy t\u0119 spraw\u0119 Bogu, kt\u00f3ry jest naszym najlepszym oparciem.<\/p>\n Je\u017celi kto\u015b przedstawi ci jak\u0105\u015b opini\u0119 ustnie albo natrafisz na tekst pisany, strze\u017c si\u0119 gwa\u0142townej reakcji i ostrych s\u0142\u00f3w, zanim nie upewnisz si\u0119 poprzez niepodwa\u017calny dow\u00f3d, \u017ce przedstawione pogl\u0105dy s\u0105 b\u0142\u0119dne.<\/p>\n Nie powiniene\u015b te\u017c przyjmowa\u0107 ich z entuzjazmem osoby \u0142atwowiernej, kt\u00f3ra od razu jest przekonana, dop\u00f3ki nie upewnisz si\u0119 co do ich prawdziwo\u015bci poprzez mocny dow\u00f3d.<\/p>\n W obu przypadkach cz\u0142owiek zamyka oczy i odwraca si\u0119 od poznania prawdy.<\/p>\n Zamiast tego rozwa\u017c to, co us\u0142ysza\u0142e\u015b lub przeczyta\u0142e\u015b, tak jak osoba, kt\u00f3ra nie jest ani przeciwna, ani za, lecz chce zrozumie\u0107 najlepiej, jak potrafi. Celem powinno by\u0107 poszerzenie wiedzy: przyj\u0119cie nowych pogl\u0105d\u00f3w, je\u015bli s\u0105 prawdziwe i dobre, albo odrzucenie ich, je\u015bli oka\u017c\u0105 si\u0119 b\u0142\u0119dne.<\/p>\n Je\u015bli b\u0119dziesz zachowywa\u0107 si\u0119 w taki spos\u00f3b, z pewno\u015bci\u0105 otrzymasz nagrod\u0119, pochwa\u0142\u0119 i uznanie za swoj\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jest zadowolony z ma\u0142ego maj\u0105tku, jaki posiada, i nie zazdro\u015bci twojego bogactwa, jest tak samo bogaty jak ty, nawet je\u015bli jeste\u015b jak Krezus (cz\u0142owiek niezwykle bogaty).<\/p>\n A je\u015bli taki cz\u0142owiek potrafi oprze\u0107 si\u0119 pokusie zdobywania d\u00f3br, kt\u00f3rej ty uleg\u0142e\u015b, jest on w rzeczywisto\u015bci znacznie bogatszy od ciebie.<\/p>\n Ten, kto potrafi wznie\u015b\u0107 si\u0119 ponad rzeczy tego \u015bwiata, przed kt\u00f3rymi ty si\u0119 uni\u017casz, jest silniejszy od ciebie.<\/strong><\/p>\n Obowi\u0105zkiem muzu\u0142manina jest naucza\u0107 dobra i samemu wed\u0142ug niego post\u0119powa\u0107. Ten, kto robi obie te rzeczy jednocze\u015bnie, wykonuje dwa szlachetne czyny w pe\u0142ni.<\/p>\n Jednak osoba, kt\u00f3ra jedynie naucza dobra, ale sama go nie praktykuje, czyni dobro poprzez swoje nauczanie, lecz czyni z\u0142o poprzez brak dzia\u0142ania zgodnego z tym, czego naucza. \u0141\u0105czy wi\u0119c dobry czyn ze z\u0142ym.<\/p>\n Mimo to taka osoba jest lepsza ni\u017c kto\u015b, kto ani nie naucza dobra, ani sam go nie czyni. Cho\u0107 nie jest doskona\u0142a, jest bardziej godna na\u015bladowania i mniej naganna ni\u017c cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zabrania innym naucza\u0107 dobra i sprzeciwia si\u0119 tym, kt\u00f3rzy je praktykuj\u0105.<\/p>\n Gdyby tylko cz\u0142owiek ca\u0142kowicie wolny od grzechu mia\u0142 prawo zabrania\u0107 z\u0142a, a tylko cz\u0142owiek doskona\u0142y m\u00f3g\u0142 naucza\u0107 dobra, wtedy po \u015bmierci Proroka \ufdfa nikt nie m\u00f3g\u0142by ju\u017c nakazywa\u0107 dobra ani zakazywa\u0107 z\u0142a.<\/p>\n To wystarczy, aby ukaza\u0107 zepsucie i b\u0142\u0119dno\u015b\u0107 takiego pogl\u0105du.<\/p>\n Abu Muhammad, niech Allah b\u0119dzie z niego zadowolony, powiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eKto\u015b sprzeciwi\u0142 si\u0119 temu, m\u00f3wi\u0105c: Abu Muhammad odpowiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eTen, kto tak powiedzia\u0142, sk\u0142ama\u0142. Istnieje co\u015b jeszcze gorszego: nie naucza\u0107 dobra, nie sprzeciwia\u0107 si\u0119 z\u0142u, pozwala\u0107 sobie na z\u0142e czyny i nie wykonywa\u0107 dobra.\u201d<\/p>\n Abu Muhammad doda\u0142:<\/p>\n Abu al-Aswad al-Du\u2019ali powiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eNie zakazuj innym wady, kt\u00f3rej sam jeste\u015b oddany, bo spadnie na ciebie wielki wstyd. Zacznij od siebie i zabro\u0144 sobie w\u0142asnych z\u0142ych czyn\u00f3w. Je\u015bli przestaniesz je pope\u0142nia\u0107, staniesz si\u0119 cz\u0142owiekiem m\u0105drym. Wtedy twoje napomnienia zostan\u0105 przyj\u0119te, ludzie b\u0119d\u0105 czerpa\u0107 przyk\u0142ad z twojej wiedzy, a twoje nauczanie przyniesie korzy\u015b\u0107.\u201d<\/p>\n Abu Muhammad wyja\u015bni\u0142:<\/p>\n Abu al-Aswad chcia\u0142 pot\u0119pi\u0107 jedynie osob\u0119, kt\u00f3ra po tym, jak zakaza\u0142a innym jakiego\u015b czynu, sama go pope\u0142ni\u0142a. Taki czyn jest jeszcze gorszy, poniewa\u017c zosta\u0142 wykonany przez osob\u0119, kt\u00f3ra wcze\u015bniej go pot\u0119pia\u0142a.<\/p>\n Poeta mia\u0142 racj\u0119, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie o tym m\u00f3wi B\u00f3g:<\/p>\n \u201eCzy nakazujecie ludziom dobro, a zapominacie o sobie samych?\u201d Nie mo\u017cna jednak wierzy\u0107, \u017ce Abu al-Aswad chcia\u0142 powiedzie\u0107, i\u017c cz\u0142owiek musi by\u0107 ca\u0142kowicie bez grzechu, aby naucza\u0107 innych. Taki pogl\u0105d by\u0142by pogl\u0105dem cz\u0142owieka z\u0142ego.<\/p>\n Oto prawdziwa historia dotycz\u0105ca al-Hasana:<\/p>\n Kiedy us\u0142ysza\u0142 kogo\u015b m\u00f3wi\u0105cego, \u017ce tylko osoba, kt\u00f3ra sama nie czyni z\u0142a, ma prawo zabrania\u0107 z\u0142a, odpowiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eSzatan chcia\u0142by, aby\u015bmy uwierzyli w takie s\u0142owa. Gdyby tak by\u0142o, nikt nie m\u00f3g\u0142by ju\u017c zabrania\u0107 z\u0142a ani nakazywa\u0107 dobra.\u201d<\/p>\n Abu Muhammad powiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eAl-Hasan mia\u0142 racj\u0119 i w\u0142a\u015bnie to wcze\u015bniej wyja\u015bnili\u015bmy.\u201d<\/p>\n Niech B\u00f3g pozwoli nam nale\u017ce\u0107 do tych, kt\u00f3rym umo\u017cliwia czynienie dobra i praktykowanie go. Niech pozwoli nam widzie\u0107 prost\u0105 drog\u0119, poniewa\u017c nikt z nas nie jest wolny od wad.<\/p>\n Ten, kto dostrzega w\u0142asne s\u0142abo\u015bci, przestaje skupia\u0107 si\u0119 na wadach innych.<\/p>\n Niech B\u00f3g pozwoli nam umrze\u0107 w Sunnie Muhammada \ufdfa.<\/bdi><\/p>\n Amen, Panie \u015awiat\u00f3w.<\/p>\n Al-Akhlaq wa\u2019l-Siyar – Moralno\u015b\u0107 i zachowanie
\n\u2018Kiedy al-Hasan al-Basri, niech B\u00f3g b\u0119dzie z niego zadowolony, zabrania\u0142 czego\u015b z\u0142ego, sam tego nie robi\u0142. A kiedy nakazywa\u0142 co\u015b dobrego, sam mocno si\u0119 tego trzyma\u0142. M\u0105dro\u015b\u0107 wymaga, aby\u015bmy czynili tak samo, poniewa\u017c powiedziano: nie ma nic bardziej odra\u017caj\u0105cego ni\u017c naucza\u0107 czego\u015b i samemu tego nie praktykowa\u0107 albo zakazywa\u0107 jakiego\u015b czynu, a potem samemu go wykonywa\u0107.\u2019\u201d<\/p>\n
\n(Koran 2:44)<\/p>\n
\n(Ibn Hazm al-Zahiri)<\/p>\n