{"id":38062,"date":"2025-06-10T18:39:00","date_gmt":"2025-06-10T16:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php\/2025\/06\/10\/protestancki-islam-salafizm-2\/"},"modified":"2026-11-05T05:52:03","modified_gmt":"2026-11-05T04:52:03","slug":"protestancki-islam-salafizm-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/islampolska.pl\/?p=38062","title":{"rendered":"Protestancki islam – salafizm"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Mohammed Al-Abbasi<\/p>\n

5 Stycze\u0144, 2015<\/p>\n

Nie jest \u0142atwo znies\u0142awi\u0107 islam.<\/p>\n

W innych religiach, \u201ereformi\u015bci\u201d zinfiltrowali (przenikli) do hierarchii w celu wdro\u017cenia w\u0142asnych program\u00f3w. W islamie nie ma hierarchii: nie ma biskup\u00f3w, nie ma Dalajlamy, nie ma naczelnego rabina, naprawd\u0119 nikogo. Ortodoksja, to zasadniczo chrze\u015bcija\u0144skie s\u0142owo, i o ile mo\u017ce by\u0107 bezpiecznie u\u017cyczane przez muzu\u0142man\u00f3w, to nie jest dyktowana wiernym przez klas\u0119 p\u0142atnych urz\u0119dnik\u00f3w religijnych. Mohammed Al-Abbasi napisa\u0142, \u017ce zamiast tego jest zdefiniowan\u0105 przez konsensus (ijma) ca\u0142ej wierz\u0105cej spo\u0142eczno\u015bci. Ta najwyra\u017aniej skrajna forma demokracji religijnej te\u017c uznaje pewne granice.<\/p>\n

\u201eMoja wsp\u00f3lnota nie zgodzi si\u0119 na b\u0142\u0105d\u201d, obieca\u0142 b\u0142ogos\u0142awiony Prorok; co oznacza, \u017ce wyrok wydany w drodze ijmy, niezale\u017cnie od tego, kiedy i jak zostanie ustalony, jest prowadzeniem przez Boga. Vox populi, vox Dei. A muzu\u0142ma\u0144skie idee w\u0142adzy religijnej s\u0105 z definicji zawsze ostatecznie czerpane z niezmiennych, objawionych \u017ar\u00f3de\u0142: Koranu i Sunn, kt\u00f3re s\u0105 interpretowane i przekszta\u0142cane tak, aby zachowa\u0107 swoj\u0105 aktualno\u015b\u0107 w zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunkach spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Jednak w ramach tych skrypturalnych ram zawsze istnieje sporo przestrzeni, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 wype\u0142niona albo konfliktem, albo konstruktywn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105, w zale\u017cno\u015bci od upodoba\u0144.<\/p>\n

Islam klasyczny, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 przynajmniej teoretycznie a\u017c do naszych czas\u00f3w, by\u0142 do\u015b\u0107 dumny z tego rodzaju pluralizmu. W ko\u0144cu czy pierwsi muzu\u0142manie nie wierzyli, \u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy uczonymi wsp\u00f3lnoty s\u0105 mi\u0142osierdziem od Boga? Czy istnienie licznych szk\u00f3\u0142 teologicznych i prawnych nie sprzyja\u0142o debacie i samokontroli, zmniejszaj\u0105c ryzyko stagnacji? To prawda, \u017ce wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi interpretacjami islamu prowadzi\u0142a do okazjonalnych napi\u0119\u0107 i sprawia\u0142a k\u0142opoty rz\u0105dom, kt\u00f3re musia\u0142y narzuci\u0107 jednolity kodeks prawny. Jednak w du\u017cej mierze system dzia\u0142a\u0142, utrzymuj\u0105c przez wieki r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w ramach zasadniczej i rozpoznawalnej jedno\u015bci \u017cycia muzu\u0142ma\u0144skiego.<\/p>\n

Nadej\u015bcie nowoczesno\u015bci zniszczy\u0142o te ustalenia, prawdopodobnie na zawsze. Gdy europejskie mocarstwa najecha\u0142y i okupowa\u0142y ziemie muzu\u0142ma\u0144skie, zmiot\u0142y stare s\u0105dy i szko\u0142y, narzucaj\u0105c normy i programy nauczania opracowane przez siebie. Arabscy i indyjscy uczniowie nagle zacz\u0119li uczy\u0107 si\u0119 Homera i Wordswortha, Woltera i Adama Smitha.<\/p>\n

W Algierii, a\u017c do uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w 1961 roku, ka\u017cde arabskie dziecko musia\u0142o nauczy\u0107 si\u0119 na pami\u0119\u0107 wiersza, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142: \u201eNasi przodkowie, Gallowie, mieli blond w\u0142osy (nos anc\u00eatres les Gaulois \u00e9taient blonds)\u201d. Ta skrajna dezorientacja nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci przez pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skie. Relikty dawnego porz\u0105dku islamskiego, tam gdzie nie zosta\u0142y si\u0142\u0105 wyplenione, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w by\u0142y zbyt s\u0142abe, by si\u0119 ponownie narzuci\u0107. Przynajmniej w\u015br\u00f3d elit, kulturowy holokaust wydawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawdziwym sukcesem. A jednak zwolennicy tej masowej konwersji: \u015bwieccy misjonarze, ich nawr\u00f3ceni i szko\u0142y, zapomnieli o czym\u015b wa\u017cnym. Ot\u00f3\u017c europejska dusza nie mo\u017ce by\u0107 eksportowana. Triumf kultury zachodniej w Ameryce i Australii zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty prost\u0105 metod\u0105: zabicia wi\u0119kszo\u015bci tubylc\u00f3w i zast\u0105pienia ich Europejczykami.<\/p>\n

Nie by\u0142o to tak \u0142atwe do zrealizowania w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim, mimo cz\u0119\u015bciowych sukces\u00f3w w takich miejscach jak Algieria czy Kazachstan. Tubylcy byli zbyt liczni, a ich kraje zbyt gor\u0105ce, by europejska imigracja mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 skutecznie; dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zdo\u0142a\u0142a zachowa\u0107 swoj\u0105 ziemi\u0119 i \u017cycie. Nowi panowie ch\u0119tnie na to pozwalali, pewni, \u017ce z up\u0142ywem lat demoralizacja i rozk\u0142ad rodzimej kultury doprowadz\u0105 do pomy\u015blnej konwersji na postawy i styl \u017cycia kolonizator\u00f3w.<\/p>\n

To, o czym zapomnieli ci teoretycy, by\u0142o zgubne, aby mie\u0107 kultur\u0119, trzeba nale\u017ce\u0107 zar\u00f3wno do jej tera\u017aniejszo\u015bci, jak i do jej przesz\u0142o\u015bci. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 mo\u017cna zdoby\u0107, odwiedzaj\u0105c krawca i posy\u0142aj\u0105c dzieci do nowoczesnej szko\u0142y. Przesz\u0142o\u015b\u0107 europejska jednak pozostawa\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 Europejczyk\u00f3w. St\u0105d schizofrenia \u015bwieckich intelektualist\u00f3w w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim. St\u0105d te\u017c rosn\u0105cy sukces islamskiej, tak zwanej fundamentalistycznej alternatywy. By\u0107 \u015bwieckim i zachodnim muzu\u0142maninem to \u017cy\u0107 bez przesz\u0142o\u015bci. Bez wzgl\u0119du na to, jak bardzo taka osoba mo\u017ce obraca\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d Europejczyk\u00f3w w ich winiarniach, szko\u0142ach i klubach, bez wzgl\u0119du na liczb\u0119 udanych sztuk teatralnych i powie\u015bci, kt\u00f3re tworzy, jest w gruncie rzeczy nadal kim\u015b obcym, kto wie, \u017ce podczas gdy jego europejscy przyjaciele s\u0105 produktami d\u0142ugiej i stopniowej ewolucji jednej kultury i prawdopodobnie rozpoznaliby styl \u017cycia swoich dziadk\u00f3w jako autentycznie zwi\u0105zany z ich w\u0142asnym, on jest nawr\u00f3conym, kt\u00f3rego przodkowie prowadzili \u017cycie, kt\u00f3re jest dla niego albo nieznane, albo niewyobra\u017calnie obce. Gdzie\u015b w jego rodowodzie le\u017cy radykalna linia podzia\u0142u, za kt\u00f3r\u0105 jest Inny. Dusza prawdziwego Europejczyka, cho\u0107by by\u0142 oboj\u0119tny wobec swojej przesz\u0142o\u015bci, nie jest tak rozdzielona.<\/p>\n

Zaj\u0119\u0142o kilka dekad wykorzenionym intelektualistom \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego, aby u\u015bwiadomili sobie, \u017ce jednak nie mog\u0105 by\u0107 Europejczykami. Gdy to u\u015bwiadomienie zacz\u0119\u0142o si\u0119 pojawia\u0107, g\u0142adka droga do nowoczesno\u015bci nagle skr\u0119ci\u0142a ostro w niepewno\u015b\u0107 i chaos. Wczesne g\u0142osy rodzimego przebudzenia, takie jak Jalal Al-e Ahmad, same by\u0142y pseudo-Europejczykami, kt\u00f3rzy dostrzegli proces kulturowego samob\u00f3jstwa takim, jakim by\u0142: porzuceniem jednej kultury wraz z emocjonalnie i filozoficznie niemo\u017cliw\u0105 pr\u00f3b\u0105 zast\u0105pienia jej inn\u0105. Ale wtedy pojawi\u0142 si\u0119 problem. Ta nowa \u015bwiadomo\u015b\u0107, pochodz\u0105ca raczej od nawr\u00f3conych od europejskiego procesu ni\u017c od przedstawicieli przetrwa\u0142ej rodzimej kultury, nie by\u0142a zadowolona z tego, co zobaczy\u0142a w tradycyjnej religii.<\/p>\n

Zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce jest zbyt wiele r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, zbyt ma\u0142o higienicznej sp\u00f3jno\u015bci. Z t\u0105 uporz\u0105dkowan\u0105 umys\u0142owo\u015bci\u0105, kt\u00f3rej nauczyli si\u0119 od Zachodu, i nap\u0119dzani zawrotnym entuzjazmem, kt\u00f3ry o\u015blepi\u0142 ich na subtelno\u015bci klasycznego dziedzictwa, wielu fundamentalist\u00f3w og\u0142osi\u0142o, \u017ce islam ludu jest strasznie nieporz\u0105dny. Czemu nie zetrze\u0107 wszystkich \u015bredniowiecznych paj\u0119czyn i nie stworzy\u0107 jasnego, nowego islamu, uproszczonego i gotowego, by zaj\u0105\u0107 swoje miejsce jako ideologia obok marksizmu, kapitalizmu i nacjonalizmu \u015bwieckiego?<\/p>\n

Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 ten cel, uwa\u017cano, \u017ce cztery madhhaby fikh musz\u0105 zosta\u0107 usuni\u0119te. To samo dotyczy tradycji teologicznych Asz’aryt\u00f3w i Maturydyt\u00f3w. Zakon suficki by\u0142 cz\u0119sto spektakularnie egzotyczny i nieporz\u0105dny – i oczywi\u015bcie tak\u017ce musia\u0142 zosta\u0107 wykre\u015blony. W rzeczywisto\u015bci co najmniej dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent tradycyjnych tekst\u00f3w islamskich mo\u017cna by z \u0142atwo\u015bci\u0105 odda\u0107 do niszczarki, podczas gdy to, co pozosta\u0142o, mia\u0142o by\u0107 islamem Proroka, oczyszczonym z brzydkich nalecia\u0142o\u015bci i stoj\u0105cym na czele zjednoczonego \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego, krocz\u0105cego ku nowemu i \u015bwietlanemu przeznaczeniu.<\/p>\n

Gdyby historycy zostali zapytani, mogliby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tym zapalonym aktywistom, \u017ce dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105 polityk\u0119 prowadzili zeloci Reformacji w Europie, i to z do\u015b\u0107 nieoczekiwanymi skutkami. Problemy by\u0142y cz\u0119sto bardzo podobne. \u015aredniowieczna scholastyczna konstrukcja zosta\u0142a zburzona, by ust\u0105pi\u0107 miejsca opieraniu si\u0119 na Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym interpretowanym przez indywidualne sumienie. Wielcy uczeni przesz\u0142o\u015bci zostali ostatecznie pogrzebani, cz\u0119sto po gorzkim pot\u0119pieniu. Idea \u015bwi\u0119to\u015bci, skoro by\u0142a nieobecna w s\u0142owniku pierwszych wierz\u0105cych (wszyscy byli \u015bwi\u0119tymi, wi\u0119c nie potrzebowali tego poj\u0119cia), by\u0142a traktowana jako podejrzana.<\/p>\n

Miejsca kultu zosta\u0142y pozbawione bogatej dekoracji, podczas gdy z\u0142o\u017cona symbolika sakralna, kt\u00f3ra wcze\u015bniej stanowi\u0142a podstaw\u0119 sztuki, okaza\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie \u0142atwym celem. \u015awi\u0119ta religijne zosta\u0142y ograniczone do tych, kt\u00f3re wydawa\u0142y si\u0119 by\u0107 wyra\u017anie sankcjonowane przez objawienie. Zar\u00f3wno miasta, jak i wsie zosta\u0142y oczyszczone z lokalnych tradycji sakralnych i poddane polityce standaryzacji. Powsta\u0142a pewnego rodzaju duchowa sterylizacja, kt\u00f3ra otworzy\u0142a drog\u0119 dla prymitywnego materializmu Rewolucji Przemys\u0142owej i ostatecznej powszechnej sekularyzacji europejskiego umys\u0142u. Co by\u0142o do przewidzenia, nasze w\u0142asne islamskie protestantyzmy, podobnie jak kalwinizm, luteranizm czy ruch Cromwella, w praktyce przynios\u0142y podzia\u0142y, a nie jedno\u015b\u0107, oraz ub\u00f3stwo duchowe i kulturowe, a nie now\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107.<\/p>\n

Nie tylko muzu\u0142ma\u0144scy protestanci (salafici, jak si\u0119 nieprecyzyjnie nazywaj\u0105) s\u0105 sk\u0142\u00f3ceni z tradycyjnymi, ortodoksyjnymi uczonymi (ulama), lecz tak\u017ce mi\u0119dzy sob\u0105 maj\u0105 ogromne trudno\u015bci z porozumieniem si\u0119. W samym Egipcie szacuje si\u0119, \u017ce istnieje ponad siedemset grup salafickich, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi gorzkie spory, a nawet gwa\u0142towne starcia s\u0105 niestety powszechne. W Afganistanie niezdolno\u015b\u0107 wojownik\u00f3w wahhabickich do tolerowania istnienia innych interpretacji islamu doprowadzi\u0142a kraj do wojny domowej, kt\u00f3ra wyrz\u0105dzi\u0142a wi\u0119cej szk\u00f3d ni\u017c dziesi\u0119\u0107 lat rosyjskiej okupacji. Przyczyna tej nietolerancji i niezgody jest oczywista. Gdy Cztery Szko\u0142y zosta\u0142y odrzucone jako innowacja (bida), ka\u017cdy protestancki muzu\u0142manin ma si\u0119 bezpo\u015brednio odwo\u0142ywa\u0107 do Koranu i Hadis\u00f3w, aby odkry\u0107 doktryny i obrz\u0119dy religii.<\/p>\n

Rezultat by\u0142 przewidywalny: zamiast czterech szk\u00f3\u0142 mamy teraz ich tysi\u0105ce. Nawet w Wielkiej Brytanii istniej\u0105 grupy muzu\u0142ma\u0144skie, kt\u00f3rych kontakt z tradycyjnym wykszta\u0142ceniem jest tak nik\u0142y, \u017ce odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do t\u0142umacze\u0144 Koranu i sunny, zamiast pyta\u0107 ekspert\u00f3w lub konsultowa\u0107 w\u0142a\u015bciwie opracowane dzie\u0142a z zakresu fiqh i aqida. Wymienianie ich nazw by\u0142oby zb\u0119dne i nieuprzejme, ale wszyscy znamy fanatyczn\u0105 surowo\u015b\u0107 i dziwaczne interpretacje, kt\u00f3re potrafi\u0105 tworzy\u0107, oraz dziwaczn\u0105 rado\u015b\u0107, jak\u0105 wydaj\u0105 si\u0119 czerpa\u0107 z atakowania wszystkich, kt\u00f3rzy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od ich totalitarnego i powierzchownego spojrzenia na religi\u0119. Warto zastanowi\u0107 si\u0119, dlaczego ta \u201ezr\u00f3b to sam\u201d metoda stosowania szariatu jest tak niebezpieczna. Aby wyprowadza\u0107 przepisy bezpo\u015brednio z Koranu, trzeba opanowa\u0107 arabski, poniewa\u017c t\u0142umaczenie Ksi\u0119gi nigdy nie jest naprawd\u0119 t\u0142umaczeniem, a jedynie oddaje co\u015b z jej ducha i formalnej tre\u015bci. Konieczna jest r\u00f3wnie\u017c znajomo\u015b\u0107 siedmiu wariant\u00f3w recytator\u00f3w \u015awi\u0119tego Koranu, rozr\u00f3\u017cnianie werset\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y abrogowane (zniesione), oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania g\u0142\u00f3wnych komentarzy. A jakby tego by\u0142o ma\u0142o, zadanie wyprowadzania przepis\u00f3w z Sunn jest jeszcze bardziej wymagaj\u0105ce. W\u015br\u00f3d hadis\u00f3w zawartych w Sahih Bukhari i Sahih Muslim znajduj\u0105 si\u0119 takie, kt\u00f3re s\u0105 znane jako abrogowane i nie maj\u0105 ju\u017c zastosowania, podczas gdy wiele innych mo\u017cna zrozumie\u0107 tylko w odniesieniu do ich pierwotnego kontekstu. Ponadto istnieje wiele prawid\u0142owych hadis\u00f3w rozproszonych w setkach ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re nie zosta\u0142y przet\u0142umaczone na angielski. Na to wszystko trzeba doda\u0107 znajomo\u015b\u0107 wyszukanych mechanizm\u00f3w prawnych uznanych przez pierwszych muzu\u0142man\u00f3w, takich jak analogia (qiyas), konsensus, wzgl\u0119dy interesu publicznego, r\u00f3\u017cne klasy hadis\u00f3w i tak dalej. Je\u015bli si\u0119 tego nie zna, grozi natychmiastowe zej\u015bcie z w\u0142a\u015bciwej \u015bcie\u017cki i wprowadzenie skrajnych oraz pot\u0119pianych form innowacji (bid\u2018a) do szariatu.<\/p>\n

Powinno by\u0107 jasne, \u017ce odpowiedzialn\u0105 alternatyw\u0105 jest pod\u0105\u017canie za jedn\u0105 z czterech uznanych szk\u00f3\u0142 (hanafi, shafii, maliki i hanbali), kt\u00f3rych za\u0142o\u017cyciele byli niesko\u0144czenie bardziej kompetentni ni\u017c dzisiejsi m\u0142odzi entuzja\u015bci w wyprowadzaniu zasad szariatu z objawionych \u017ar\u00f3de\u0142. Podobnie w sprawach duchowych bardzo ryzykowne jest pr\u00f3bowanie samodzielnego wyprowadzenia metody duchowej z objawionych \u017ar\u00f3de\u0142, zamiast uznania, \u017ce nie jeste\u015bmy do tego kwalifikowani i powinni\u015bmy szuka\u0107 duchowego przewodnika, kt\u00f3ry sam pod\u0105\u017ca za Koranem i Sunn\u0105. Nic nie jest bardziej niebezpieczne ni\u017c \u017ceglowanie po oceanie objawienia, czy to prawa, czy ducha, w \u0142odzi skleconej samemu, zamiast zbudowanej przez wielkiego mistrza-rzemie\u015blnika.<\/p>\n

Przyk\u0142ad? Kiedy\u015b by\u0142em w meczecie w getcie w Brooklynie, Nowy Jork, s\u0142uchaj\u0105c grupy nowych konwertyt\u00f3w, kt\u00f3rzy usilnie pr\u00f3bowali ustali\u0107 na podstawie t\u0142umaczenia Koranu Yusuf Alego i t\u0142umaczenia Sahih Bukhari Muhsina Khana, czy kradzie\u017c pieni\u0119dzy z sklepu monopolowego by\u0142aby dozwolona. Kiedy si\u0119 wtr\u0105ci\u0142em, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017caden z nich nawet nie s\u0142ysza\u0142 o Czterech Mazhabach ani o konieczno\u015bci opierania si\u0119 na autorytatywnej wiedzy naukowej. Czytelnicy zapewne sami mog\u0105 przytoczy\u0107 wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w takiego \u015bmiertelnego braku wiedzy ze swoich do\u015bwiadcze\u0144. \u015awiat muzu\u0142ma\u0144ski, walcz\u0105c z ci\u0119\u017carem \u015bwiecko\u015bci, ryzykuje wpadni\u0119cie w protestancki chaos, kt\u00f3ry na zawsze zniszczy jego jedno\u015b\u0107, tak jak Reformacja zniszczy\u0142a jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i rzuci\u0142a Europ\u0119 w wieki brutalnych wojen religijnych. Tradycyjny, autentyczny islam, wci\u0105\u017c nauczany na uniwersytetach takich jak Al-Azhar, stanowi\u0142 podstaw\u0119 stabilnej jedno\u015bci w przesz\u0142o\u015bci i jest wykonalny w praktyce.<\/p>\n

Samozwa\u0144cze modele salafickie, niezale\u017cnie od tego, czy nazywamy je wahhabizmem czy w inny spos\u00f3b, maj\u0105 tendencj\u0119 do generowania nietolerancji, nie\u0142adu i wrogo\u015bci wobec wszelkich form \u017cycia intelektualnego i duchowego – postawy, kt\u00f3ra mo\u017ce ostatecznie odnie\u015b\u0107 sukces tam, gdzie zawiedli koloniali\u015bci i zwolennicy westernizacji. Entuzjazmy wrog\u00f3w ijma wydaj\u0105 si\u0119 przypomina\u0107 konwulsje \u015bmierci, a nie oznaki nowego \u017cycia.<\/p>\n

 <\/p>\n

http:\/\/masud.co.uk\/protestant-islam\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mohammed Al-Abbasi 5 Stycze\u0144, 2015 Nie jest \u0142atwo znies\u0142awi\u0107 islam. W innych religiach, \u201ereformi\u015bci\u201d zinfiltrowali (przenikli) do hierarchii w celu wdro\u017cenia w\u0142asnych program\u00f3w. W islamie nie ma hierarchii: nie ma biskup\u00f3w, nie ma Dalajlamy, nie ma naczelnego rabina, naprawd\u0119 nikogo. Ortodoksja, to zasadniczo chrze\u015bcija\u0144skie s\u0142owo, i o ile mo\u017ce by\u0107 bezpiecznie u\u017cyczane przez muzu\u0142man\u00f3w, to… <\/p>\n

Read<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3196],"tags":[2660,2661,2366,2662,2663,458,224,872],"class_list":["post-38062","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dla-wszystkich","tag-ijma","tag-islam-protestancki","tag-ortodoksja","tag-ortodoksyjni-muzulmanie","tag-protestantyzm","tag-salafi","tag-salafizm","tag-wahhabizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38062"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52384,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38062\/revisions\/52384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/islampolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}