Odpowiedź Shaykha Faraza Rabbaniego
Pytanie: Wygląda na to, że moja babcia wkrótce umrze. Jak poradzić sobie ze śmiercią? Co mogę dla niej zrobić?
Odpowiedź:
Wa alajkum as-salam,
W swoim wnętrzu:
- Zachowuj cierpliwość.
- Poddaj się Woli Boga.
- Rozmyślaj nad przemijalnością życia.
- Wyciągnij naukę dla samego siebie.
Szaddad ibn Aws przekazał, że Prorok ﷺ powiedział:
„Człowiekiem mądrym jest ten, kto panuje nad swoim ego i pracuje na to, co nastąpi po śmierci. Głupcem zaś jest ten, kto podąża za swoimi zachciankami i jedynie łudzi się, że Allah spełni jego pragnienia.”
(At-Tirmidhi)
Abu Hurajra przekazał, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział:
„Spieszcie się do dobrych uczynków! Czego oczekujecie? Opóźniającego się ubóstwa, przytłaczającego bogactwa, wyniszczającej choroby, starczej niedołężności, nagłej śmierci lub Dadżdżala? A może czekacie na ukryte zło albo Godzinę Sądu? Zaprawdę, Godzina będzie czymś najstraszniejszym.”
(At-Tirmidhi)
W czynach:
- Dopilnować, aby majątek zmarłego został podzielony zgodnie z zasadami szariatu dopiero po spłaceniu wszystkich jego długów.
- Jeżeli przypuszcza się, że zmarły opuścił obowiązkowe posty lub modlitwy, jego rodzina (lub przyjaciele) powinni, zgodnie z zasadami fiqhu, przekazać odpowiednią rekompensatę (fidja). (Autor zaznacza, że szczegóły mogą zostać wyjaśnione na życzenie).
- Czytać dużo Koranu: samemu, z rodziną lub przyjaciółmi i przekazywać nagrodę za tę recytację zmarłemu. Nie należy płacić komuś za recytację Koranu w tym celu, ponieważ byłoby to grzeszne i pozbawione nagrody.
- Często modlić się (robić dua) za zmarłego.
Malik ibn Rabi’a as-Sa’idi powiedział:
Siedzieliśmy z Wysłannikiem Allaha ﷺ, gdy przyszedł człowiek z plemienia Banu Salama i zapytał:
„O Wysłanniku Allaha, czy mogę jeszcze okazywać dobro swoim rodzicom po ich śmierci?”
Odpowiedział:
„Tak. Módl się za nich, proś o przebaczenie dla nich, wypełniaj ich zobowiązania, utrzymuj więzi z ich krewnymi oraz okazuj szacunek ich przyjaciołom.”
(Abu Dawud)
Na koniec powinniśmy uczyć się sposobu życia Proroka ﷺ i według niego postępować.
Abu Hurajra przekazał, że Posłaniec Allaha ﷺ powiedział:
„Cała moja wspólnota wejdzie do Raju, z wyjątkiem tych, którzy odmówią.”
Zapytano:
„Kto odmówi, o Wysłanniku Allaha?”
Odpowiedział:
„Kto jest mi posłuszny, wejdzie do Raju, a kto mi się sprzeciwia – ten odmawia.”
(Al-Buchari)
Jest jeszcze piękna odpowiedź wielkiego świętego (wali):
Jak żyjący mogą pomóc zmarłym?
(z książki „The Lives of Man” Imama Abdullaha Ibn Alawiego al-Haddada)
Modlitwa za zmarłych, proszenie Allaha o przebaczenie dla nich oraz dawanie jałmużny w ich imieniu należą do czynów, dzięki którym Allah przynosi zmarłym korzyść i ochronę w grobach.
Istnieje wiele hadisów na ten temat, a wielu pobożnych ludzi widziało tego skutki we śnie.
Sa’d ibn Ubada zapytał kiedyś Proroka ﷺ:
„Moja matka zmarła nagle. Gdyby mogła mówić, z pewnością przekazałaby jałmużnę. Czy jeśli zrobię to w jej imieniu, przyniesie jej to korzyść?”
Prorok odpowiedział:
„Tak.”
Wtedy Sa’d wykopał studnię dla ludzi i powiedział:
„To jest w imieniu matki Sa’da.”
Inny człowiek zapytał:
„Moi rodzice zmarli. Czy pozostało coś, czym mogę nadal okazywać im dobro?”
Prorok ﷺ odpowiedział:
- modlitwa za nich,
- proszenie o przebaczenie dla nich,
- wypełnianie ich obietnic,
- okazywanie dobroci ich przyjaciołom,
- podtrzymywanie więzi rodzinnych, które istniały dzięki nim.
Prorok ﷺ powiedział również:
„Gdyby nie żyjący, zmarli byliby zgubieni.”
To znaczy, dzięki modlitwom, prośbom o przebaczenie i miłosierdzie, które otrzymują od żyjących.
Powiedział także:
„Moja wspólnota jest wspólnotą otoczoną miłosierdziem. Jej członkowie wchodzą do grobów z grzechami wielkimi jak góry, a opuszczają je przebaczeni dzięki temu, że żyjący proszą o przebaczenie dla zmarłych.”
Przekazuje się również, że jałmużna, modlitwy i recytacja Koranu ofiarowane przez żyjących docierają do zmarłych za pośrednictwem aniołów na świetlistych tacach, ozdobionych jedwabnymi chustami.
Aniołowie mówią:
„To jest dar od takiej i takiej osoby.”
A zmarli cieszą się i radują z tych darów.
Pewien zmarły został ujrzany we śnie. Zapytany o swój stan powiedział, że anioł chciał dotknąć jego twarzy płomieniem ognia. W tym momencie ktoś spośród żyjących powiedział:
„Niech Allah zmiłuje się nad nim.”
I płomień natychmiast zgasł.
Jednym z największych darów, jakie można ofiarować zmarłym, jest recytacja Koranu i przekazanie im nagrody za tę recytację.
Przynosi to wielkie błogosławieństwo (baraka).
Muzułmanie praktykowali to przez całe wieki, a większość uczonych uznawała to za zalecane.
Choć część hadisów dotyczących tego ma słabsze łańcuchy przekazu, uczony Al-Sujuti powiedział:
„Słabe hadisy mogą być stosowane w odniesieniu do czynów zachęcających do dobra.”
Autor dodaje, że szczególnie polecane jest odmawianie Surat al Ichlas jedenaście razy i ofiarowanie nagrody rodzicom, nauczycielom oraz wszystkim, którzy mieli wobec nas prawa.
Każdy może robić to codziennie, co noc, raz w tygodniu (np. w czwartkowy wieczór) albo w innym dogodnym czasie.
Nie należy zapominać o swoich zmarłych podczas modlitwy, proszenia o przebaczenie ani przy dawaniu jałmużny.
Kto pamięta o innych, sam zostanie zapamiętany. Kto zapomina, sam zostanie zapomniany.
Allah mówi:
„Zaprawdę, nie pozwolimy zaginąć nagrodzie tych, którzy czynią dobro.”
(Koran 18:30)
Odwiedzanie grobów
Odwiedzanie cmentarzy jest zalecane (mustahabb).
Prorok ﷺ początkowo tego zabronił, lecz później zezwolił, ponieważ przynosi to korzyść zarówno odwiedzającym, jak i zmarłym.
Powiedział:
„Odwiedzajcie groby, ponieważ przypominają wam o śmierci.”
Powiedział również:
„Kiedyś zabraniałem wam odwiedzania grobów, lecz teraz je odwiedzajcie. Pomaga to oderwać serce od spraw tego świata i przypomina o życiu przyszłym.”
Przekazał także:
„Nikt nie odwiedza grobu swojego brata i nie siada przy nim, aby zmarły nie doznał z tego pocieszenia i aby jego dusza nie została przywrócona aż do odejścia odwiedzającego.”
Oraz:
„Zmarły nigdy nie odczuwa większej pociechy niż wtedy, gdy odwiedzają go ci, których kochał za życia.”
Przy wejściu na cmentarz zaleca się powiedzieć:
„Pokój z wami, mieszkańcy siedziby wierzących. Nam dano jeszcze czas do jutra. To, co wam zostało obiecane, już do was przyszło, a my, jeśli Allah zechce, dołączymy do was. Wy nas wyprzedziliście, a my podążamy za wami. Proszę Allaha o dobro dla nas i dla was. O Allah, przebacz nam i im.”
Według autora zalecane jest odwiedzanie cmentarzy:
- w czwartkowy wieczór,
- w piątek,
- w noc z piątku na sobotę aż do wschodu słońca,
- oraz w poniedziałki.
Podczas wizyty warto:
- prosić Allaha o przebaczenie i miłosierdzie dla zmarłych,
- czytać Koran i przekazywać nagrodę za recytację,
- zastanawiać się nad własnym życiem i nieuchronnością śmierci.
Przy grobach rodziców, krewnych i osób, wobec których mamy dług wdzięczności, należy usiąść spokojnie, długo się za nich modlić i często prosić o przebaczenie, ponieważ, jak podaje autor , sprawia im to radość.
A Allah wie najlepiej.
Wa as-salam.
https://seekersguidance.org/answers/general-counsel/how-do-we-deal-with-the-death-of-a-loved-one/